Šta je coaching supervizija i po čemu se razlikuje od coachinga

Autor: Nataša Vukmirović

Coaching i coaching supervizija često se pominju zajedno, ali predstavljaju dva različita profesionalna procesa sa različitim ciljevima. Dok je coaching usmeren na razvoj klijenta, coaching supervizija usmerena je na razvoj coacha i kvalitet njegove profesionalne prakse.

Za profesionalnog coacha supervizija nije znak da nešto radi pogrešno niti oblik kontrole njegovog rada. Naprotiv, ona predstavlja prostor za refleksiju, profesionalni dijalog i kontinuirani razvoj kompetencija. Istovremeno, supervizija doprinosi očuvanju visokih etičkih standarda i kvalitetu usluge koju coach pruža svojim klijentima.

Profesionalna coaching supervizija jednako je korisna ljudima koji vode ljude, poput lidera i menadžera, kao i stručnjacima koji rade sa ljudima, poput HR stručnjaka, mentora i edukatora. Kroz refleksivni dijalog i profesionalnu podršku doprinosi razvoju kompetencija, kvalitetu profesionalne prakse i očuvanju visokih profesionalnih standarda.

Šta je coaching?

Coaching je razvojni proces u kojem coach kroz strukturirani razgovor pomaže klijentu da jasnije sagleda svoju situaciju, razvije nove perspektive, donese kvalitetnije odluke i ostvari profesionalne ili lične ciljeve. Fokus coachinga je na klijentu.

Coach ne daje gotova rešenja niti govori klijentu šta treba da uradi. Njegova uloga je da kroz pitanja, refleksiju i coaching alate podstakne klijenta da pronađe sopstvena rešenja i preuzme odgovornost za njihovu primenu.

Šta je coaching supervizija?

Profesor Peter Hawkins¹ kaže da je coaching supervizija „proces u kojem coach uz podršku supervizora može da se posveti dubljem razumevanju i sistema klijenta i sebe kao dela klijent/coach sistema i na taj način transformiše svoj rad i razvija svoje veštine“.

Na sajtu Evropskog saveta za mentorstvo i coaching (EMCC Global) nalazi se definicija koja kaže da je supervizija „siguran prostor za reflektivni dijalog sa supervizorom koji podržava razvoj i blagostanje supervizanta, kao i razvoj njegove prakse“.

Međunarodna coaching federacija (ICF) na svom sajtu kaže da je „Coaching supervizija dinamičan i reflektivan proces saradnje, vođenja i podrške kroz koji coach razvija svoje lične, profesionalne i etičke kapacitete i profesionalnu zrelost“.

Zajednička su im dva elementa, ove definicije govore o važnosti perspektive supervizora da bi se obezbedio kvalitet coaching prakse i da se supervizija odvija kroz reflektivni dijalog.

Coaching supervizija je strukturirani proces profesionalne refleksije u kojem coach, uz podršku supervizora, istražuje svoj rad sa klijentima, profesionalne dileme, etička pitanja i izazovne situacije iz prakse. Cilj supervizije je razvoj kompetencija, kvalitetnije profesionalno promišljanje i očuvanje kvaliteta coaching prakse.

Supervizija pruža siguran prostor u kojem coach može da istražuje pitanja poput:

• Kako sam razumeo/-la ovu situaciju?
• Šta možda nisam primetio/-la?
• Kako moje pretpostavke utiču na coaching proces?
• Da li sam postupio/-la u skladu sa profesionalnim i etičkim standardima?
• Šta iz ovog iskustva učim?

Coaching i coaching supervizija nisu isto

Iako oba procesa počivaju na dijalogu, refleksiji i razvoju, njihov fokus je potpuno različit.

Drugim rečima, coaching razvija klijenta, dok coaching supervizija razvija profesionalca koji pruža coaching, odnosno menadžera, lidera, HR stručnjaka, mentora, edukatora.

Jedna osoba, dva potpuno različita procesa

Razliku između coachinga i coaching supervizije najbolje ilustruje sledeći primer. Zamislimo profesionalnog coacha koji istovremeno ima svoju profesionalnu ulogu i svoj privatni život.

Kao klijent coachinga, dolazi na coaching nakon što mu supruga kaže da je nezadovoljna njihovim odnosom i da bi volela da joj svoje kritike, sumnje i nezadovoljstvo saopštava na nežniji način. U coaching procesu fokus je na njemu kao osobi. Coach mu pomaže da razume sopstvene obrasce komunikacije, istraži različite perspektive, preuzme odgovornost za svoje ponašanje i pronađe način da unapredi odnos sa suprugom.

Međutim, zamislimo drugu situaciju.

Kao profesionalni coach, ista osoba dolazi na coaching superviziju nakon što mu klijentkinja kaže da je nezadovoljna njihovim odnosom i da bi volela da povratne informacije dobija na profesionalniji i primereniji način. Ovde fokus više nije na privatnom životu coacha, nego na njegovoj profesionalnoj ulozi.

Supervizor neće dati odgovor niti proceniti da li je coach bio u pravu ili nije. Umesto toga, zajedno sa coachem (supervizantom) istražuje različite dimenzije situacije.

Formativna funkcija - razvoj kompetencija

Prvo se razmatra profesionalna kompetencija coacha.

Na primer:

• Da li coach daje povratne informacije na način koji je u skladu sa coaching pristupom?
• Da li razlikuje coaching od savetovanja ili izražavanja kritike?
• Da li poseduje veštine za vođenje izazovnih razgovora?
• Da li postoji prostor za razvoj temeljnih standarda (kompetencija) upravljanje ugovorom i izgradnja odnosa?

U praksi, jedna profesionalna situacija retko se odnosi samo na jednu coaching kompetenciju. Ona može otvoriti pitanja upravljanja ugovorom, komunikacije, profesionalnih granica, etike, prisutnosti coacha i njegovog ličnog blagostanja. Upravo zato coaching supervizija predstavlja prostor u kojem se profesionalna praksa sagledava celovito, a ne kroz prizmu jedne veštine ili jednog događaja. Cilj supervizije je učenje iz iskustva i razvoj profesionalne zrelosti.

Normativna funkcija - etika i profesionalni standardi

Drugi aspekt odnosi se na profesionalne i etičke standarde.

Supervizor zajedno sa coachem istražuje:

• Da li su na početku procesa coach i coachee jasno definisali način saradnje;
• Da li su uskladili očekivanja u vezi sa načinom davanja povratnih informacija;
• Da li je profesionalni ugovor tokom procesa bilo potrebno ponovo razmotriti;
• Da li je coach ostao u okviru svoje profesionalne uloge;
• Da li postoji etička dilema koju treba dodatno istražiti.

Važno je naglasiti da coaching supervizija nije žalbeni niti disciplinski postupak. Ona predstavlja prostor za profesionalnu refleksiju, razvoj kompetencija i odgovorno promišljanje profesionalne prakse.

Ukoliko klijent smatra da je coach prekršio etički kodeks organizacije čiji je član, ima pravo da podnese prijavu nadležnom etičkom telu te organizacije. Globalni etički kodeks upravo zbog toga predviđa mogućnost žalbenih postupaka u okviru profesionalnih udruženja.

Restorativna funkcija - očuvanje profesionalne održivosti

Treći aspekt supervizije odnosi se na coacha kao osobu. Profesionalni rad sa ljudima zahteva prisutnost, emocionalnu stabilnost i sposobnost donošenja kvalitetnih profesionalnih odluka.

Zato supervizor može postaviti pitanja poput:

• Kako je ova situacija uticala na vas?
• Da li vas je povratna informacija klijentkinje uznemirila ili obeshrabrila?
• Da li ste trenutno pod povećanim stresom?
• Da li postoje okolnosti koje utiču na vašu sposobnost da budete potpuno prisutni u radu sa klijentima?

Globalni etički kodeks podseća da je odgovornost coacha da vodi računa o tome da bude fizički i psihički sposoban za profesionalni rad. Ukoliko proceni da iz zdravstvenih razloga nije siguran da može bezbedno da radi sa klijentima, njegova je profesionalna odgovornost da potraži odgovarajuću stručnu pomoć ili podršku.

Ovo pokazuje da restorativna funkcija supervizije nije usmerena samo na prevenciju sagorevanja, već i na očuvanje profesionalne održivosti, ličnog blagostanja i odgovornosti prema klijentima.

Da li je coaching supervizija obavezna?

Redovna coaching supervizija predstavlja profesionalnu odgovornost coacha i mentora koji žele da rade u skladu sa međunarodnim profesionalnim i etičkim standardima.

Globalni etički kodeks navodi da članovi profesionalnih organizacija učestvuju u superviziji sa odgovarajuće kvalifikovanim supervizorom ili u peer superviziji, individualnoj ili grupnoj, u učestalosti koja odgovara njihovoj praksi, zahtevima strukovne organizacije i nivou akreditacije.

To ne znači da postoji neko ko kontroliše da li coach redovno odlazi na superviziju. Odgovornost za kontinuirani profesionalni razvoj pre svega pripada samom coachu.

Na primer, EMCC Global preporučuje najmanje četiri individualne supervizijske sesije godišnje, odnosno jednu individualnu supervizijsku sesiju na svakih 35 sati rada sa klijentima.

Zašto coaching supervizija štiti i klijente?

Kada se govori o superviziji, često se naglašava njena korist za coacha. Međutim, njena podjednako važna svrha jeste zaštita kvaliteta usluge koju coach pruža svojim klijentima.

Redovna supervizija pomaže coachu da:

• prepozna sopstvene slepe tačke;
• istraži etičke dileme;
• unapredi profesionalne kompetencije;
• donosi promišljenije profesionalne odluke;
• očuva profesionalnu jasnoću i odgovornost.

Na taj način supervizija doprinosi većem kvalitetu coaching procesa i većoj dobrobiti klijenata.

Coaching i coaching supervizija nisu konkurentski procesi. Naprotiv, oni se međusobno dopunjuju. Coaching razvija klijenta. Coaching supervizija razvija coacha. Kada coach kontinuirano razvija svoje kompetencije, promišlja svoj rad i postupa u skladu sa profesionalnim i etičkim standardima, koristi od toga imaju njegovi klijenti, organizacije sa kojima radi i sama coaching profesija.

Često postavljana pitanja

Da li je coaching supervizija isto što i coaching?

Ne. Coaching je namenjen klijentima i usmeren je na njihov razvoj, dok je coaching supervizija namenjena profesionalnim coachevima i drugim stručnjacima koji rade s ljudima i usmerena je na razvoj njihove profesionalne prakse.

Da li je coaching supervizija namenjena samo početnicima?

Ne. Supervizija je namenjena coachevima svih nivoa iskustva. Iskusni profesionalci koriste je kao prostor za refleksiju, kontinuirani razvoj i očuvanje kvaliteta rada.

Koliko često coach treba da ide na superviziju?

Učestalost zavisi od obima rada sa klijentima, zahteva profesionalne organizacije i nivoa akreditacije. EMCC Global preporučuje najmanje 4 individualne sesije godišnje, odnosno jednu individualnu supervizijsku sesiju na svakih 35 sati rada sa klijentima.

Da li se coaching supervizija može održavati online?

Da. Individualna coaching supervizija može se uspešno održavati online uz isti nivo profesionalnog rada, poverljivosti i kvaliteta kao i susreti uživo.

Da li je coaching supervizija isto što i mentor coaching ili mentorstvo za coacheve?

Ne. Reč je o tri različita razvojna pristupa sa različitim ciljevima.
Mentorstvo za coacheve podrazumeva prenošenje znanja i iskustva iskusnijeg kolege i podršku u profesionalnom razvoju.
Mentor coaching usmeren je na razvoj coaching kompetencija i najčešće se koristi kao priprema za ICF međunarodnu akreditaciju ili unapređenje veština coacha kroz povratne informacije o njegovom radu.
Coaching supervizija predstavlja prostor za profesionalnu refleksiju u kojem coach, zajedno sa supervizorom, istražuje svoj rad sa klijentima, etičke dileme, profesionalne odnose, kvalitet prakse i lično blagostanje. Njena svrha nije procena rada, nego razvoj profesionalnog promišljanja, kompetencija i odgovorne profesionalne prakse.

1. Hawkins, P. (2010). Coaching Supervision. The OCM Coach and Mentor Journal, 20-23. ↩︎

Ako želite da razvijete coaching kompetencije u skladu sa međunarodnim profesionalnim i etičkim standardima i steknete znanja o coaching superviziji kao sastavnom delu profesionalne prakse:

• Saznajte više o programu Coaching Plus škole

Ukoliko ste već profesionalni coach ili mentor i želite prostor za refleksiju i razvoj svoje profesionalne prakse, pogledajte informacije o profesionalnoj coaching superviziji na sajtu Nataše Vukmirović.